Rosnące koszty energii oraz zwiększająca się świadomość ekologiczna sprawiają, że domy energooszczędne zyskują na popularności. Choć w polskim ustawodawstwie brakuje jednoznacznej definicji domu energooszczędnego, powszechnie uznaje się, że są to budynki o znacząco niższym zapotrzebowaniu na energię niż standardowe konstrukcje. Domy energooszczędne charakteryzują się zwartą bryłą, doskonałą izolacją termiczną oraz odpowiednim usytuowaniem względem stron świata. Roczne zapotrzebowanie na energię w takich budynkach wynosi około 40-70 kWh/m², podczas gdy w tradycyjnych domach wartość ta osiąga 100-120 kWh/m². Inwestycja w budynek energooszczędny, choć początkowo droższa, pozwala na znaczące oszczędności w perspektywie długoterminowej oraz przyczynia się do ochrony środowiska poprzez zmniejszenie emisji CO₂.
Definicja i parametry domu energooszczędnego
Dom energooszczędny to budynek charakteryzujący się istotnie niższym zapotrzebowaniem na energię w porównaniu do konstrukcji tradycyjnych, co przekłada się na niższe koszty eksploatacji. W Polsce nie istnieje jedna, oficjalna definicja domu energooszczędnego zawarta w przepisach prawa2. Aktualnie przyjmuje się, że domem energooszczędnym można nazwać budynek, którego roczne zużycie energii wynosi około 40-70 kWh/m² lub mniej2. Dla porównania, standardowe domy budowane przed 2021 rokiem miały zapotrzebowanie na energię w granicach 100-120 kWh/m² rocznie2.
O energooszczędności budynku decydują określone parametry techniczne. Najważniejsze z nich to:
Współczynnik EP
Jest to wskaźnik określający wysokość zapotrzebowania budynku na nieodnawialną energię pierwotną potrzebną do ogrzewania, podgrzania wody, chłodzenia, oświetlenia, wentylacji oraz zasilenia urządzeń domowych. Zgodnie z obowiązującymi normami, domy energooszczędne powinny mieć współczynnik EP na poziomie niższym niż 60-70 kWh/m²/rok.
Współczynnik EUco
Wskaźnik ten określa zapotrzebowanie budynku na ciepło, czyli na energię użytkową przeznaczoną do ogrzewania domu. Wartość wskaźnika EUco dla domów energooszczędnych nie powinna być wyższa niż 40 kWh rocznie (NF 40)3.
Współczynnik przenikania ciepła U
Ten parametr określa ilość ciepła, która przenika przez 1m² przegrody, gdy różnica temperatury po obu jej stronach wynosi 1 K (Kelwin). Im niższa wartość współczynnika U, tym lepsza izolacyjność termiczna przegrody. W domu energooszczędnym współczynnik U dla ścian powinien wynosić maksymalnie 0,2 W/m²K. Dla innych elementów budynku wartości wynoszą: drzwi zewnętrzne – 1,4 W/m²K, okna fasadowe – 0,9 W/m²K, a okna dachowe – 1,1 W/m²K.
Kluczowe cechy projektu i konstrukcji domu energooszczędnego
Projektowanie i budowa domu energooszczędnego wymagają holistycznego podejścia, uwzględniającego wiele czynników. Poniżej omówiono najważniejsze cechy, które powinien posiadać dom energooszczędny.
Zwarta i prosta bryła budynku
Dom energooszczędny powinien mieć możliwie zwartą i prostą bryłę, najlepiej na planie prostokąta1. Taka konstrukcja minimalizuje straty ciepła, które występują głównie w narożnikach i załamaniach ścian1. Im mniejszy dom i mniej skomplikowana bryła, tym mniejsze będą straty termiczne3. Warto weryfikować stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do kubatury (A/V) – im mniejszy ten współczynnik, tym lepiej dla energooszczędności budynku3.
Odpowiednie usytuowanie względem stron świata
Elewacja o największej powierzchni powinna być zwrócona na południe, gdyż z tej strony świata zyski z promieniowania słonecznego są największe1. Na południowej elewacji należy lokalizować największe przeszklenia, które będą pozyskiwać darmową energię promieni słonecznych, ogrzewających pośrednio wnętrza domu. Od północy, czyli najchłodniejszej strony świata, lepiej unikać montażu dużych okien1.
Wysokiej jakości izolacja termiczna
O tym, ile ciepła ucieka przez poszczególne przegrody zewnętrzne, mówi ich współczynnik przenikania ciepła U. Wybierając poszczególne rozwiązania i materiały, warto zadbać, aby przegrody domu (ściany, dach, podłoga) były jak najcieplejsze1. W projektach domów energooszczędnych stosowane są większe grubości warstw termoizolacyjnych.
Eliminacja mostków termicznych
Domy energooszczędne wymagają minimalizacji tzw. mostków termicznych, czyli miejsc w konstrukcji budynku, gdzie występuje zwiększona utrata ciepła. Osiąga się to poprzez odpowiednie rozwiązania konstrukcyjne i staranne wykonanie izolacji termicznej.
Odpowiednie okna i drzwi
W domu energooszczędnym szczególne znaczenie mają okna i drzwi o niskim współczynniku przenikania ciepła. Ich rozmieszczenie i wielkość powinny być dokładnie przemyślane, aby maksymalnie wykorzystać zyski ciepła od słońca, jednocześnie minimalizując straty.
Dom energooszczędny a inne rodzaje budownictwa ekologicznego
Warto rozróżnić dom energooszczędny od innych, podobnych koncepcji budownictwa, które także skupiają się na zmniejszeniu zużycia energii i ochronie środowiska.
Dom energooszczędny a dom pasywny
Domy pasywne wyznaczają jeszcze wyższy standard energooszczędności niż domy energooszczędne. Zapotrzebowanie energetyczne domu pasywnego wynosi poniżej 15 kWh/m²/rok. Budownictwo pasywne skupia się nie tylko na zminimalizowaniu zużycia energii, ale też efektywnym jej pozyskiwaniu i ponownym wykorzystywaniu, np. poprzez montaż paneli słonecznych czy odpowiedni układ okien i pomieszczeń4.
Domy zeroenergetyczne
Osobną kategorią są domy zeroenergetyczne, czyli samowystarczalne pod względem energetycznym. Tego typu obiekty nie wymagają dostarczania energii ze źródeł konwencjonalnych. Interesującą podkategorią są domy zeroenergetyczne netto, których bilans energetyczny (stosunek energii przekazanej do sieci do energii pobranej) jest zerowy. Jeżeli produkcja własna jest większa od energii pobranej, dom zasługuje na miano plusenergetycznego.
Korzyści z posiadania domu energooszczędnego
Inwestycja w dom energooszczędny przynosi liczne korzyści, zarówno ekonomiczne jak i ekologiczne.
Niższe koszty eksploatacji
Podstawową zaletą domu energooszczędnego są znacznie niższe koszty jego utrzymania, przede wszystkim dzięki mniejszemu zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania. W perspektywie długoterminowej prowadzi to do istotnych oszczędności finansowych.
Ochrona środowiska
Domy energooszczędne przyczyniają się do ochrony środowiska naturalnego poprzez zmniejszenie zużycia energii i redukcję emisji dwutlenku węgla. Jest to zgodne z proekologiczną polityką Unii Europejskiej i strategią 3×20, która zakłada zmniejszenie zużycia energii o 20%, ograniczenie emisji dwutlenku węgla o 20% oraz wzrost wykorzystania energii pozyskiwanej z odnawialnych źródeł o 20%4.
Wyższy komfort termiczny i akustyczny
Domy energooszczędne zapewniają lepszy komfort termiczny dzięki równomiernej temperaturze w całym budynku i eliminacji miejsc szczególnie narażonych na wychłodzenie. Dodatkowo, wysoka jakość izolacji termicznej przyczynia się również do lepszej izolacji akustycznej.
Wyzwania i koszty budowy domu energooszczędnego
Decydując się na budowę domu energooszczędnego, należy być świadomym związanych z tym wyzwań i kosztów.
Wyższe koszty inwestycyjne
Budowa domu energooszczędnego jest droższa niż postawienie tradycyjnego budynku4. Wynika to z konieczności zastosowania wysokiej jakości materiałów izolacyjnych, okien i drzwi o lepszych parametrach oraz nowoczesnych systemów grzewczych i wentylacyjnych.
Konieczność całościowego podejścia do projektowania
Budowa domu energooszczędnego wymaga całościowej zmiany w myśleniu o tym, jak powinien wyglądać i funkcjonować dom. Wszystkie decyzje związane z wyborem materiałów i wyposażenia, a także formy budynku są determinowane przez naczelną ideę oszczędzania energii.
Potrzeba fachowej wiedzy
Projektowanie i budowa domu energooszczędnego wymagają specjalistycznej wiedzy i doświadczenia. Ważne jest, aby zarówno projektant, jak i wykonawcy mieli odpowiednie kwalifikacje i wiedzę w zakresie budownictwa energooszczędnego.
Podsumowanie
Dom energooszczędny to budynek, który dzięki odpowiedniemu projektowi i zastosowanym rozwiązaniom zapewnia znacznie niższe zużycie energii w porównaniu do tradycyjnych konstrukcji. Charakteryzuje się on zapotrzebowaniem na energię na poziomie około 40-70 kWh/m² rocznie, zwartą bryłą, doskonałą izolacją termiczną, przemyślanym rozmieszczeniem okien i odpowiednim usytuowaniem względem stron świata.
Choć początkowy koszt budowy domu energooszczędnego jest wyższy, inwestycja ta zwraca się w perspektywie długoterminowej dzięki niższym kosztom eksploatacji. Dodatkowo, domy energooszczędne przyczyniają się do ochrony środowiska naturalnego poprzez zmniejszenie zużycia energii i emisji CO₂.
W kontekście rosnących cen energii oraz coraz bardziej restrykcyjnych przepisów dotyczących efektywności energetycznej budynków, wybór domu energooszczędnego wydaje się być nie tylko ekologicznym, ale i ekonomicznie uzasadnionym rozwiązaniem na przyszłość.
„Dom energooszczędny charakteryzuje się istotnie niższym zapotrzebowaniem na energię niż budynek tradycyjny, a dzięki temu jest tańszy w eksploatacji. Aby budynek za taki uznać, musi być zbudowany według określonych zasad.”2
[1]: https://kotly.pl/dom-energooszczedny-czyli-jaki/
[2]: https://ddom.pl/co-to-jest-dom-energooszczedny/
[3]: https://www.extradom.pl/porady/artykul-co-to-znaczy-ze-dom-jest-energooszczedny
[4]: https://www.raiffeisendigital.com/pl/pl/blog/dom-energooszczedny-czym-sie-charakteryzuje.html
